تایلند در حال برداشتن یکی از مهم‌ترین گام‌های خود در مسیر تحول دیجیتال است. دولت این کشور اعلام کرده که پیش‌نویس قانون هوش مصنوعی (AI Act) تا پایان سال مالی جاری نهایی خواهد شد؛ قانونی که هدف آن ایجاد تعادل میان توسعه فناوری، حمایت از نوآوری، حفاظت از حقوق شهروندان و مدیریت مخاطرات ناشی از هوش مصنوعی است. این قانون قرار است چارچوبی جامع برای استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی در بخش‌های دولتی، خصوصی و آموزشی ایجاد کند و همزمان جایگاه تایلند را به عنوان یکی از پیشگامان حکمرانی هوش مصنوعی در منطقه آسیا تثبیت نماید.

آغاز فصل جدید هوش مصنوعی در تایلند

«چایچانوک چیدچوب» وزیر اقتصاد و جامعه دیجیتال تایلند، در مراسم هفته حکمرانی هوش مصنوعی ۲۰۲۶ (AI Governance Week 2026) اعلام کرد که جهان وارد دوره‌ای شده است که هوش مصنوعی شیوه یادگیری، کار، تجارت و ارائه خدمات عمومی را به‌طور اساسی دگرگون می‌کند. به گفته وی، مطالعات بین‌المللی نشان می‌دهد که هوش مصنوعی تا سال ۲۰۳۰ می‌تواند بیش از ۱۵ تریلیون دلار به اقتصاد جهانی اضافه کند؛ موضوعی که اهمیت سرمایه‌گذاری و قانون‌گذاری در این حوزه را دوچندان کرده است. او تأکید کرد که مرحله بعدی توسعه هوش مصنوعی در تایلند، عبور از سیاست‌گذاری و ورود به مرحله اجرای عملی و کاربردی این فناوری در تمامی بخش‌های کشور است.

جایگاه قابل توجه تایلند در جهان

بر اساس گزارش شاخص بین‌المللی AGILE 2025، تایلند توانسته در میان ۴۰ کشور جهان جایگاه قابل توجهی در حوزه حکمرانی هوش مصنوعی به دست آورد. این کشور در شاخص پذیرش اجتماعی هوش مصنوعی رتبه دوم جهان، در توسعه فراگیر هوش مصنوعی رتبه پنجم، در اثربخشی نظام حکمرانی هوش مصنوعی رتبه یازدهم و در محیط قانون‌گذاری و حکمرانی AI رتبه هفدهم را کسب کرده است. دولت تایلند این موفقیت را نشانه آمادگی کشور برای ورود به مرحله اجرای قوانین جامع هوش مصنوعی می‌داند.

قانونی برای حمایت و نظارت همزمان

«چایچانا میتراپانت» مدیر سازمان توسعه تراکنش‌های الکترونیکی (ETDA) اعلام کرد که تایلند برخلاف برخی کشورها قصد ندارد با قوانین بسیار سختگیرانه، مانع توسعه فناوری شود و در عین حال اجازه نخواهد داد هوش مصنوعی بدون نظارت رشد کند. به گفته او، مدل انتخابی تایلند یک چارچوب ترکیبی است؛ به این معنا که هم از نوآوری و سرمایه‌گذاری در حوزه هوش مصنوعی حمایت می‌کند و هم برای کاربردهای پرریسک، مقررات مشخصی در نظر خواهد گرفت. وی افزود پیش‌نویس این قانون اکنون در مرحله برگزاری جلسات مشورتی عمومی قرار دارد و انتظار می‌رود تا پایان سال مالی جاری نهایی شود.

مهم‌ترین محورهای قانون هوش مصنوعی

پیش‌نویس قانون جدید، طیف گسترده‌ای از موضوعات مرتبط با هوش مصنوعی را پوشش می‌دهد. یکی از مهم‌ترین بخش‌های آن، تعیین چارچوب استفاده از آثار دارای حق نشر برای آموزش مدل‌های هوش مصنوعی است. در سال‌های اخیر، استفاده شرکت‌های توسعه‌دهنده AI از کتاب‌ها، تصاویر، موسیقی و سایر آثار بدون کسب اجازه، به یکی از مهم‌ترین چالش‌های حقوقی جهان تبدیل شده است. به همین دلیل، سازمان ETDA کمیته‌ای متشکل از متخصصان مالکیت فکری، حقوقدانان و قضات تشکیل داده تا سازوکار عادلانه‌ای برای استفاده از داده‌های آموزشی و نحوه تقسیم منافع میان صاحبان آثار و توسعه‌دهندگان هوش مصنوعی تدوین کند. همچنین دولت در حال بررسی الزام قانونی برای برچسب‌گذاری محتوای تولیدشده توسط هوش مصنوعی است تا کاربران بتوانند میان محتوای انسانی و محتوای تولیدشده توسط AI تمایز قائل شوند؛ البته این مقررات به گونه‌ای طراحی خواهد شد که فشار غیرضروری بر تولیدکنندگان محتوا وارد نکند.

تمرکز بر کاربردهای پرریسک

دولت اعلام کرده است که مقررات سختگیرانه عمدتاً متوجه کاربردهای پرریسک هوش مصنوعی خواهد بود؛ حوزه‌هایی که ممکن است امنیت ملی، اطلاعات شخصی یا حقوق شهروندان را تحت تأثیر قرار دهند. هدف این رویکرد آن است که ضمن حفظ امنیت و اعتماد عمومی، فضای مناسب برای فعالیت شرکت‌های فناوری و جذب سرمایه‌گذاری خارجی نیز حفظ شود. در بخش ضمانت اجرا نیز دو مدل مختلف در حال بررسی است؛ یا جریمه‌های ثابت برای تخلفات در نظر گرفته شود یا میزان جریمه بر اساس درصدی از درآمد شرکت‌های متخلف محاسبه گردد.

هوش مصنوعی در مدارس و دستگاه‌های دولتی 

دولت تایلند تنها به تدوین قانون بسنده نکرده و قصد دارد اصول حکمرانی هوش مصنوعی را در تمامی دستگاه‌های دولتی نیز اجرا کند. بر این اساس، دستورالعمل‌های استفاده از هوش مصنوعی در سازمان‌های دولتی پس از تصویب کابینه، از حالت توصیه‌ای خارج شده و به مقررات الزام‌آور تبدیل خواهد شد. عملکرد دستگاه‌ها نیز از نظر میزان رعایت این دستورالعمل‌ها ارزیابی می‌شود. در حوزه آموزش نیز سازمان ETDA با همکاری وزارت آموزش عالی، برنامه گسترده‌ای را برای توسعه فرهنگ استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی آغاز کرده است. این برنامه شامل آموزش معلمان درباره استانداردهای جهانی هوش مصنوعی، تدوین راهنمای اخلاق هوش مصنوعی برای مدارس، استفاده از ابزارهای ارزیابی اخلاقی یونسکو و همچنین مقابله با آسیب‌هایی مانند قلدری سایبری مبتنی بر هوش مصنوعی است. راهنمایی ویژه نیز برای معلمان تهیه شده تا بتوانند از هوش مصنوعی در طراحی آزمون‌ها، تصحیح اوراق و برنامه‌ریزی آموزشی به شکلی مسئولانه استفاده کنند.

هدف نهایی؛ تبدیل تایلند به مرکز حکمرانی هوش مصنوعی در آسیا

دولت تایلند تأکید می‌کند که قانون هوش مصنوعی صرفاً یک مقرره حقوقی نیست، بلکه بخشی از راهبرد کلان این کشور برای توسعه اقتصاد دیجیتال است. مقامات امیدوارند با ایجاد چارچوبی شفاف، قابل اعتماد و متوازن، تایلند بتواند به یکی از مراکز اصلی حکمرانی، اخلاق و توسعه مسئولانه هوش مصنوعی در منطقه آسیا تبدیل شود؛ مسیری که علاوه بر جذب سرمایه‌گذاری‌های بین‌المللی، زمینه توسعه فناوری، افزایش بهره‌وری اقتصادی و ارتقای کیفیت خدمات عمومی را نیز فراهم خواهد کرد. در نگاه دولت تایلند، آینده اقتصاد دیجیتال تنها به توسعه فناوری وابسته نیست، بلکه به ایجاد اعتماد عمومی و حکمرانی مسئولانه بر این فناوری نیز بستگی دارد؛ موضوعی که قانون جدید هوش مصنوعی قرار است آن را تضمین کند.

منبع :

https://www.bangkokpost.com/business/general/3278659/new-ai-legislation-set-to-be-completed-in-coming-months